Narodowe Święto Konstytucji 3 maja

Polska Konstytucja z 3 maja 1791 roku była pierwszą w Europie, a drugą na świecie (po amerykańskiej z 1787 roku) spisaną ustawą zasadniczą, regulującą ustrój prawny Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Konstytucja 3 maja została przyjęta przez Sejm Czteroletni. Zmieniła ustrój państwa na monarchię konstytucyjną oraz ograniczyła demokrację szlachecką, znosząc formalnie liberum veto. Konstytucja przestała jednak w praktyce obowiązywać już w lipcu 1792 roku

 Projekt Konstytucji 3 maja powstał dzięki współpracy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego ze stronnictwem patriotycznym, skupiającym dużą grupę posłów na sejm. Monarcha pracował nad tą ustawą ze swoimi stronnikami od końca 1790 roku. Celem ustawy rządowej miało być ratowanie Rzeczypospolitej, której terytorium zostało uszczuplone w wyniku I rozbioru przeprowadzonego przez Prusy, Austrię i Rosję w 1772 roku. Głównymi autorami Konstytucji 3 maja byli: wspomniany król Stanisław August Poniatowski, Ignacy Potocki oraz Hugo Kołłątaj. Co ciekawe, ustawę z 3 maja poprzedziły dwie ustawy z tego roku, które stanowiły integralną część Konstytucji. Były to odpowiednio ustawy z 24 marca, o reorganizacji sejmików oraz z 18 kwietnia, o sprawach mieszczan i ustroju miast.

Konstytucja 3 maja została przyjęta podstępem i w warunkach zamachu stanu. Miejscem obrad była Sala Senatorska Zamku Królewskiego w Warszawie. W trakcie prac Sejmu Czteroletniego wielu posłów, którzy byli stronnikami państw rozbiorowych (Rosji, Prus czy Austrii) sprzeciwiało się ustawie, jednak król Stanisław Poniatowski wraz ze swoimi współpracownikami uciekli się do fortelu. Idealną okazją do podstępu był dzień 3 maja 1791 roku, kiedy to wielu przeciwników konstytucji nie powróciło jeszcze z wielkanocnego urlopu, bowiem obrady początkowo planowane były na piąty dzień maja.

Konstytucja 3 maja została zapisana w 11 artykułach, które poprzedzał uroczysty wstęp (preambuła). Ustawa Rządowa wprowadzała trójpodział władzy: na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Zapewniała ponadto prawo powszechnej wolności dla szlachty oraz mieszczaństwa. Regulowała prawa i obowiązki obywateli oraz zasady funkcjonowania władz państwowych. 

Uchwalenie Konstytucji 3 Maja odbiło się szerokim echem w całej Europie. Król Stanisław August zyskał ogromne poparcie, aczkolwiek spowodowało to także opozycję republikanów oraz sprowokowało wrogość Imperium Rosyjskiego, które od 1768 roku było protektorem Rzeczypospolitej i gwarantem nienaruszalności jej ustroju. W praktyce Konstytucja 3 maja przestała obowiązywać 24 lipca 1792 roku, kiedy to król Stanisław August Poniatowski dołączył do konfederacji targowickiej. Oficjalnie utraciła swą moc 23 listopada 1793 roku. Wówczas Sejm grodzieński uznał Sejm Czteroletni za niebyły, co
w konsekwencji spowodowało uchylenie wszystkich aktów prawnych przez niego zatwierdzonych, w tym rzecz jasna ustawy zasadniczej z 3 maja 1971 roku. 

Konstytucja 3 maja 1771 roku, obraz Jana Matejk

 

 

 

 

Uchwalenie Konstytucji 3 maja, obraz Kazimierza Wojniakowskiego

Dodał: Dariusz Bujak (2020-04-30 18:20:26)
Informacje
Liceum Ogólnokształcące Nr I
im. Jana Bażyńskiego
ul. Drwęcka 2
14-100 Ostróda
tel. 89 646 41 51

e-mail: sekretariat@lo1.ostroda.pl


Ranking szkół
Ranking liceów ogólnokształcących
według perspektyw

Partnerzy szkoły








Certyfikaty szkoły







Szkoła na Facebooku